بدين ترتيب امام عليه السّلام باتوجه به موقعيت خاص زمان خود و آگاهى از نزديك بودن دوران غيبت ، تقويت و گسترش بيش از پيش نظام وكالت و نهادينه‌سازى آن را به‌عنوان بهترين راهكار براى عصر غيبت ، كه ارتباط مستقيم شيعيان با امام ميسر نبود ، طراحى كرد . « 1 » امام عليه السّلام حتى در شهر سامرا ، كه محل سكونت وى بود ، وكيلانى را تعيين كرده بود تا به جهت رعايت تقيه و شرايط سخت موجود از ارتباط مستقيم با شيعيان ، كه از ديگر شهرها به سامرا مىآمدند ، پرهيز نمايد . مهم‌ترين وكيل امام ، عثمان بن سعيد عمرى مشهور به سمّان ( روغن‌فروش ) بود « 2 » كه در زمان حيات امام هادى عليه السّلام نيز از نزديكان و وكيلان ايشان بود و حتى امام عسكرى عليه السّلام او را پيش از رحلتش به‌عنوان وكيل امام دوازدهم به شيعيان معرفى نمود . « 3 » عمرى به شغل روغن‌فروشى اشتغال داشت و تحت پوشش اين كار به فعاليت‌هاى خود در امر وكالت امام عليه السّلام مىپرداخت و به همين نام به خانه امام رفت و آمد مىكرد و اموالى را كه از شيعيان به دستش مىرسيد در ظرف‌هاى روغن جا داده و پنهانى به نزد آن حضرت مىبرد . « 4 » او وكيل امام در شهر سامرا بود و در مواردى كه امام موقعيت را براى ديدار با شيعيانى كه از شهرهاى ديگر آمده بودند مساعد نمىديد ، او را براى ملاقات با آنان مأمور مىساخت ، از جمله زمانى كه شمارى از شيعيان يمن براى ديدار آن حضرت و پرداخت وجوهات شرعى خود به سامرا آمده بودند امام او را مأمور كرد تا اموالى را كه آنان آورده بودند ، تحويل بگيرد . « 5 » اين اقدامات علاوه بر اهداف اساسى كه در جهت ايجاد امنيت و مصونيت براى امام و شيعيان و مهيا ساختن بستر مساعد براى تداوم برنامه‌هاى

--> ( 1 ) . نجاشى ، رجال ، ص 91 و طوسى ، الفهرست ، ص 63 . ( 2 ) . تفرشى ، نقد الرجال ، ج 3 ، ص 193 و طوسى ، رجال ، ص 40 . ( 3 ) . ر . ك : همين كتاب فصل چهارم . ( 4 ) . طوسى ، الغيبه ، ص 215 . ( 5 ) . همان .